بابک خرمدین؛ قهرمان ملی ایران و شرح به قتل رسیدن او
توسط:
فرارو- بابک خرمدین یکی از مهمترین چهرههای ملی در تاریخ ایران به شمار میرود. شرح سرفرازیهای او، با گذشت سالیان دراز، همچنان از خاطر مردم ایران نرفته است.
به گزارش فرارو، علارغم اینکه شورش بابک هرگز به موفقیت کامل نرسید، اما نام او بهعنوان یکی از سلحشورترین چهرههای ملی ایران پیوسته ماندگار بوده است.
قهرمان ملی ایران و شرح به قتل رسیدن او
در روزگاری که ایران تحت حاکمیت اعراب بود، مردی از دیار آذربایجان ایران برای بازگرداندن ایران به شکوه باستانیاش، علیه حکومت عباسیان دست به شورش زد. پیش و پساز بابک خرمدین، افراد دیگری نیز علیه حکومت اعراب بر ایران دست به شورش زده و همگی سرکوب شده بودند. دراینبین میتوان به اسامیای از قبیل حمزه آذرک در سیستان، مازیار در طبرستان، ابومسلم خراسانی و المقنع در خراسان و… اشاره کرد. پساز شکست و نابودی همه این افراد، بابک خرمدین از آذربایجان سربرافراشت.
تاریخ تولد بابک خرمدین بهدرستی مشخص نیست. بااینحال، منابع تاریخی وی را فرزند یک روغنفروش به نام مرداس یا عبدالله میدانند. بابک در روستای بلالآباد، در نزدیکی اردبیل متولد شد. پدرش را خیلی زود از دست داد و همراه با مادر و برادرانش برای گذران زندگی به خدمتکاری روی آورد.
درادامه زمانی که فردی به نام «جاویدان ابن شهرک» برای استراحت به روستای بلالآباد رفت، اولین نقطهعطف زندگی بابک خرمدین رقم خورد. جاویدان ابن شهرک، برای استراحت به خانه بابک خرمدین رفت و مدتی را بهعنوان مهمان در آنجا اقامت کرد. ازپس این اقامت، رابطه بسیار صمیمانهای بین بابک و شهرک به وجود آمد. بابک به شهرک نزدیک شد و شهرک وی را بهعنوان مسئول زمینهای خود برگزید.
جاویدان حاکم شهر بذ – که بعدها با نام قلعه بابک شناخته شد- بود. او از رهبران اصلی مزدکیان ایران و گروه سرخجامگان که از مخالفان برتریجویی اعراب در ایران به شمار میرفتند بود و اعتبار و ثروت زیادی داشت. جنبش مزدکیان یا سرخجامگان و در ادامه خرمدینان، از گرگان شروع شده و به آذربایجان رسیده بود. با مرگ رهبران این جنبش، بابک خرمدین بهعنوان رهبر انتخاب شد و از همین نقطه، شورش بابک علیه خلافت عباسیان در ایران آغاز شد.
در سال 195 خورشیدی، حاکم ارمنستان، حاتم ابن هرثمه، طی نامهای حاکمان محلی آذربایجان را به جنگ و شورش علیه حکومت عباسیان دعوت کرد. در همین سال حملات بابک خرمدین آغاز شد و مخالفتهای او با حکومت عباسیان جدیتر شد.
مامون، خلیفه عباسی، چندین بار افرادش را برای مبارزه با بابک فرستاد و هربار شکست خورد. درگیریهای بابک و مامون تا زمان مرگ مامون در سال 211 خورشیدی ادامه داشت. در ادامه، زمانی که معتصم، برادر مامون، به خلافت رسید، مبارزه با بابک ادامه پیدا کرد. سربازان معتصم به روستاهای اطراف قلعه بابک حمله کردند و تعداد زیادی از اهالی روستاهای آذربایجان ایران را به قتل رساندند.
پساز شکست معتصم از بابک، او از بغداد گریخت و به روستای سامرا رفت. سامرا که در آن روزگار روستای کوچکی بود، دراثر اقامت معتصم به یکی از مهمترین شهرهای عراق بدل شد. معتصم که از پیروزی مقابل بابک ناامید شده بود، دستور داد تا سرداری ایرانی به نام افشین را فراخواندند. افشین از طرف معتصم به کار گماشته شد تا بابک را از دور خارج کرده و وی را به قتل برساند.
افشین بهجای مبارزه مستقیم با بابک، در وهله اول سعی کرد تا حامیان وی را از میان بردارد. به دستور افشین، مامورانی نزد روستاییان متحد با بابک ارسال شدند و با وعده خراج کمتر، دست از حمایت از بابک برداشتند. با بالا گرفتن درگیریها بین افشین و بابک، کار به جایی رسید که نیروهای بابک خسته و فرسوده شدند.
بابک که از نامساعد بودن اوضاع باخبر شد، تصمیم گرفت تا با افشین مذاکره کند. درنتیجه مذاکرات بابک و افشین، قرار شد تا افشین از معتصم برای وی و یارانش اماننامه گرفته و آنها را رها کند. بااینحال، افشین وفای به عهد نکرد و در حین مذاکره با بابک نیروهایش را برای فتح قلعه بابک گسیل نمود. قلعه به دست ماموران افشین افتاد و بابک و تعدادی از یارانش متواری شدند. بابک نزد حاکم ارمنستان، سهل ابن سنباط، رفت. سهل ابن سنباط، درابتدا به بابک و یارانش پناه داد. بااینحال در ادامه بابک و یارانش را به افشین تحویل داد.
افشین بابک را سوار بر فیل کرد و درنهایت پساز قطع کردن دست و پای او، دستور داد تا سر از تن وی جدا کردند و بهاینشکل، شورش بابک از بین رفت. بابک درنهایت در 17 دی 216 خورشیدی به قتل رسید.
