ایرج خواجهامیری؛ پهلوان آواز ایران و حافظه جمعی ایرانیان
توسط:
فرارو- حسین خواجهامیری، ملقب به ایرج، از مهمترین خوانندگان تاریخ معاصر ایران به شمار میرود.
به گزارش فرارو، آواهای بسیاری در تاریخ موسیقی ایران طنینانداز بودهاند. بااینحال، کمتر صدایی به پایهای که آوای خواجهامیری داشته نزدیک شده است. گستره صدا و تکنیک آوازخوانی ایرج از وی چهرهای متمایز در تاریخ موسیقی ایران ساخته است.
پهلوان آواز ایران و حافظه جمعی ایرانیان
بسیاری نامش را دَرکنار فیلمفارسیهای دهه چهل و پنجاه به یاد میآورند. بااینحال، حق مطلب این است که بدانیم که او «پهلوان آواز» ایران بوده است. مردی که محمدرضا شجریان صدای او را نهایت توانایی یک صدا میدانست، مردی بود که علاوهبر آواز خواندن برای تعدادی از فیلمفارسیها، قطعات بسیار مهم دیگری را نیز اجرا کرد.
ارثیه پدری ایرج برای او، صدایی بیمانند و حنجرهای بیهمتا بود. حنجرهای که هماننده آن را در کمتر خوانندهای میتوان یافت. در اصفهان زاده شده بود و موسیقی را در آغوش پدر آموخته بود. زمانی که در روزگار کودکی به تهران رفت، دیری نپایید که مورد استقبال تعداد زیادی از موسیقیدانان زمانهاش قرار گرفت. از همان روزگار کودکی، آنچه ایرج را مورد توجه قرار میداد، توانایی حنجره او و تحریرهای شستهورفتهای بود که میزد.
زمانی که او را به ابوالحسن صبا معرفی کردند، صبا با آغوش باز این استعداد جدید را در محضر خود پذیرفت و ایرج مدت مدیدی را به شاگردی وی گذراند. در این دوره، ایرج بر علم موسیقی خود افزود و حالا علاوهبر ذوقی که داشت، علم موسیقی را نیز به دست آورده بود. این شد که خیلی زود به رادیو رفت و صدایش را به گوش تعداد زیادی از مردم ایران رساند.
پرواضح است که صدای گیرای ایرج خیلی زود با طبع مردم سازگار درآمد و همین مقدمهای بود برای حضور یک پدیده در آفاق موسیقی ایران. با به شهرت رسیدن هرچه بیشتر ایرج، مسیر او به سینما خورد. حالا زمانی بود که نقشآفرینیهای افرادی ازقبیل محمدعلی فردین، منوچهر وثوقی و بیک ایمانوردی، با صدای ایرج رنگوبوی جدیدی مییافت.
صدای ایرج آنچنان با جان فیلمهای آن روزگار آمیخته شده بود که اکثر مردم، صدا ی وی را متعلق به بازیگران آن آثار میدانستند، نه ایرج. اگرچه که حضور ایرج بهعنوان خواننده در تعدادی از این فیلمها، تبدیل به گزکی شد تا عدهای او را مورد انتقاد قرار بدهند، اما این مسئله نهتنها او را از یادها بهدر نکرد که نامش را ماندگارتر نیز نمود. بااینحال دیگر قطعات او نیز با استقبال بیمانندی روبهرو شدند و همین مسئله خواجهامیری را به آوازخوانی با شهرتی افسانهای بدل ساخت. صدای ایرج، بهنوعی در حافظه جمعی مردم ایران حک شده است.
خواجهامیری در یازدهمین روز از دیماه سال 1311 متولد شد و خوشبختانه همچنان نیز درقیدحیات است.
